Poznański Czerwiec

Wszyscy uczestnicy pamiętnych demonstracji poznańskich z 28 czerwca 1956, robotnicy i ludność cywilna, bez wątpienia przeszli do historii jako bojownicy o sprawę polską i dziejową sprawiedliwość.

Strajk rozpoczęli w czwartek, 28 czerwca pracownicy Zakładów Przemysłu Metalowego Hipolita Cegielskiego w Poznaniu, produkujących silniki okrętowe, lokomotywy i wagony kolejowe. Wyszli oni na ulice miasta, by w pokojowy sposób zamanifestować niegodne warunki, w jakich się znaleźli. Domagano się bowiem obniżenia cen towarów i podniesienia płac dla robotników miejskich zakładów pracy.

Uczestnicy poznańskiej rewolty udali się najpierw pod gmach Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, by tam pikietować. Jednakże władze zarządziły użycie przeciwko demonstrującym użycie broni i wyprowadzenie czołgów, co doprowadziło do krwawych i brutalnych zamieszek. Do pacyfikacji miasta powołano prawie tysiąc żołnierzy, 350 ciężkich pojazdów pancernych oraz 31 dział. Wojsko prowadziło zażarte walki na ulicach Poznania z praktycznie nie uzbrojoną ludnością, która dysponowała jedynie 250 sztukami broni. Uczestnikom powstania udało się co prawda opanować dwa czołgi, z których usiłowali ostrzeliwać Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, jednakże ten sukces okazał się zbyt nikłą szansą na powodzenie całej akcji przeciwko totalitarnemu systemowi.

Zamieszki trwały w niektórych miejscach Poznania aż do soboty, 30 czerwca. Już 29.06 w godzinach popołudniowych rozpoczęto aresztowania uczestników, po głośnym przemówieniu radiowym premiera J. Cyrankiewicza, który stwierdził, iż “każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej, niech będzie pewny, że mu tę rękę władza ludowa odrąbie!” Jako, że władza komunistyczna nigdy i nigdzie nie tolerowała jakichkolwiek sprzeciwów, przesłuchania odbywały się w bardzo brutalny i okrutny sposób. Śledztwa bezapelacyjnie łączyły się z barbarzyńskim biciem i maltretowaniem “podejrzanych”, których usiłowano przedstawiać jako opozycyjnych prowokatorów, związanych z obcą agenturą.